Projek SAMA, inisiatif yang menyokong pembaharuan institusi, berkata kerajaan perlu berkhidmat lima tahun penuh, kecuali perdana menteri hilang keyakinan Parlimen atau dua pertiga atau lebih Ahli Parlimen meluluskan usul menggesa pembubaran awal.
“FTPA boleh mengehadkan ‘hilang keyakinan’ kepada kelulusan usul tidak percaya, kekalahan usul keyakinan atau kekalahan belanjawan (rang undang-undang perbekalan) dalam bacaan kedua atau ketiga.
“Sebarang penubuhan atau pembubaran kerajaan perlu dilakukan melalui kaedah undi keyakinan atau perbekalan di Dewan Rakyat, di mana Ahli Parlimen boleh mengundi secara terbuka,” katanya dalam kenyataan.
Menyambut baik cadangan Timbalan Perdana Menteri Zahid Hamidi untuk FTPA, Projek SAMA berkata kalendar pilihan raya tetap bukan saja ciri dalam demokrasi berpresiden dan separa presiden seperti Indonesia serta Taiwan, tetapi juga semakin popular di negara demokrasi berparlimen seperti Norway, Sweden dan negeri di Australia.
Katanya FTPA juga perlu menghalang perdana menteri daripada cuba membubarkan Parlimen sebelum penggal tamat “mengikut kehendaknya”, kecuali beliau kehilangan kuasa.
Menurutnya ia akan mengekang kuasa perdana menteri untuk mendapatkan perkenan diraja bagi pembubaran awal Parlimen, tetapi membiarkan kuasa Yang di-Pertuan Agong tidak disentuh sepenuhnya di bawah Perkara 40(2)(b) dan 43(4) untuk menghalang perkenan baginda.
“Agong masih boleh menolak sebarang permintaan untuk pembubaran awal, manakala perdana menteri perlu berkongsi kuasa untuk membuat permintaan sedemikian dengan Ahli Parlimen. Ini menyukarkan pilihan raya diadakan lebih awal.
“Keputusan untuk mendapatkan perkenan diraja mesti terletak kepada Dewan untuk meminimumkan pendekatan politik bagi memastikan demokrasi berparlimen yang inklusif dan stabil.”
Semalam, Zahid mencadangkan rang undang-undang (RUU) khas diwujudkan untuk menghalang cubaan menjatuhkan kerajaan, merujuk “Langkah Dubai” yang dilaporkan media berlaku di Emiriah Arab Bersatu bulan lalu antara pemimpin pembangkang dan wakil rakyat kerajaan tertentu bagi menjatuhkan pentadbiran Anwar Ibrahim.
Zahid berkata RUU itu penting bagi membolehkan kerajaan dipilih melalui pilihan raya dapat mentadbir negara tanpa diganggu gugat musuh politik.