Persatuan Penduduk Asal Tasik Balui berkata, sekitar 1% hingga 2% daripada hasil kasar tahunan Sarawak Energy daripada Bakun sepatutnya diperuntukkan bagi keluarga berkenaan, atau levi dikenakan ke atas elektrik yang dijana atau dijual, berdasarkan kadar per kilowatt-jam.

Mereka mencadangkan sebuah tabung amanah komuniti ditubuhkan, yang diurus satu lembaga terdiri wakil komuniti, kerajaan Sarawak, Sarawak Energy, dan pakar bebas, lapor Dayak Daily.

Persatuan berkenaan menyatakan, wang dikumpul akan digunakan untuk pembangunan mata pencarian, pendidikan, dan penjagaan kesihatan, infrastruktur komuniti, pengurusan alam sekitar, serta simpanan luar jangka.

Menurutnya, banyak keluarga kekal berdepan masalah jangka panjang selepas mereka ditempatkan semula bagi memberi laluan kepada pembinaan empangan hidroelektrik terbesar di negara ini, yang mula beroperasi pada 2011.

Empangan itu dimiliki kerajaan negeri melalui Sarawak Energy dan membekalkan tenaga kepada negeri itu, dengan lebihan tenaga dijual ke luar Sarawak.

Persatuan tersebut berkata, kira-kira 10,000 penduduk asal, termasuk komuniti Kayan, Kenyah, Kajang, dan Penan, terkesan apabila mereka ditempatkan semula.

Mata pencarian tradisional mereka — seperti menangkap ikan, memburu, dan aktiviti berasaskan hutan — terganggu, dan mereka mengalami kesan daripada kerosakan alam sekitar, termasuk kehilangan habitat, perubahan aliran sungai, serta penurunan kualiti air.

Keluarga ditempatkan semula kekal berdepan masalah meskipun pelbagai usaha telah dilakukan Sarawak Energy dan kerajaan negeri dalam aspek infrastruktur, bekalan elektrik, dan pemuliharaan.

Semakan FMT menunjukkan hasil pendapatan Sarawak Energy sekitar RM7 bilion setahun dalam beberapa tahun kebelakangan ini.